Паўль Цэлан

(Paul Celan)

З кнігі “Die Niemandsrose”

Вершы

***

(ES WAR ERDE IN IHNEN)

УНУТРЫ ІХ БЫЛА ЗЯМЛЯ, і

яны капалі.

Яны капалі й капалі, так

дзень іх мінаў, іхная ноч. І Бога яны не хвалілі,

які, так яны чулі, усё гэта прагнуў,

які, так яны чулі, усё гэта ведаў.

Яны капалі і болей нічога не чулі;

не памудрэлі, не склалі ніводнай песні,

не выдумалі сабе аніякай мовы.

Яны капалі.

З’яўляўся спакой, з’яўляліся бура і драма,

з’яўляліся моры ўсе.

Я капаю, ты капаеш, чарвяк капае таксама,

і спеў нясецца адтуль: Яны капаюць.

О якісь, о ніякі, о ніхто і о ты:

Куды вядзе ў нікуды пуцявіна?

О ты капаеш і я капаю, капаю сябе я, дзе ты,

а пярсцёнак на пальцы абудзіць нас павінны.

***

(BEI WEIN UND VERLORENHEIT)

ЗА ВІНОМ І РАЗГУБЛЕНАСЦЮ, за

нястачай двайной:

я гнаў наўгалоп па снезе, ты чуеш,

я гнаў Бога ў далеч — у блізкасць, ён пеў,

гэта быў

наш астатні гон над

людзьмі-перашкодамі.

Яны хіліліся, нас

над сабою чуючы, яны

пісалі, яны

схлушвалі нашае ржанне

ў адну

са сваіх рысаваных моваў.

Цюрых, zum Storchen

(Zürich, zum Storchen)

Нэлі Закс

Пра зашмат што ішла гаворка, пра

замала што. Пра Ты

і А-Ты, пра

светлага каламуць, пра

габрэйскасць, пра

Бога твайго.

Пра

гэта.

У дзень Узнясення стаяў

Сабор там насупраць, і ён

па водах золата сыпаў.

Пра Бога твайго йшла гаворка, я казаў

супраць яго, я

сэрцу, якое я меў, даваў

надзею:

на

яго найвялікае, ахрыплае, яго

брахлівае слова —

Вока тваё — на мяне, паўз мяне,

твой рот

выгаворваўся воку, я чуў:

Мы

не ведаем, ведаеш,

мы

не ведаем,

што

трэба.

***

(MIT ALLEN GEDANKEN GING ICH)

З ДУМКАМІ ЎСІМІ Я ВЫЙШАЎ

вонкі са свету: ты там была,

мая ты лагодная, мая ты адкрытая, і —

ты прыняла нас.

Хто

кажа, усё памерла для нас,

калі вочы нашы пагаслі?

Усё абудзілася, усё зачалося.

Вялікае, выйшла, выплыла сонца, ярка

сталі яму душа з душой насупроць, ясна,

ўладарна вымаўчалі яны

сонцу арбіту.

Лёгка

адкрылася тваё ўлонне, ціха

узнялося дыханне ў эфір,

і тое, што хмарылася, хіба не было,

хіба не было яно абліччам ад нас,

хіба не было яно

добрым такім, як імя?

Шлюз

(Die Schleuse)

Па-над гэтай усёю тваёй

жалобай: няма

другога неба.

……….

У нечым роце,

якому яно тысячным было,

згубіў —

згубіў я слова,

што мне заставалася:

сястра.

У

тым шматбожжы

згубіў я слова, што сабе шукаў:

Кадзіш.

Праз

шлюз я мусіў

слова тое ў салёнай вадзе назад,

наперад і наўскос ратаваць:

Іскор.

***

(STUMME HERBSTGERÜCHE)

НЕМЫЯ ВОДАРЫ ВОСЕНІ. Астра,

нязломная зорка, пранеслася

між домам і між прадоннем праз

тваю памяць.

Чужая разгубленасць была

аблічна прысутнай, ты

амаль што

жыў.

Псальм

(Psalm)

Ніхто нас не вылепіць зноў з зямлі і гліны,

ніхто не замовіць наш пыл.

Ніхто.

Будзь пахвалёны, Ніхто.

Дзеля цябе мы

цвіцем.

Табе

напроці.

Нічым

мы былі, мы ёсць і мы

застанёмся цвісці:

нічому,

нікому — ружа.

У ёй

песцік светлы, як душа,

тычынка апусцелая, бы неба,

вянок чырвоны

ў пурпуры слова, што мы пелі

о, мы пелі

над церняй.

Алхімія

(Chymisch)

Маўчанне, як золата згатаванае, у

абвугленых

далонях.

Вялізнае, шэрае,

як кожная страта блізкае

сястрына аблічча:

Усе тыя імёны, усе тыя разам

спаленыя

імёны. Так шмат

попелу пасвяціць. Так шмат

зваяванай зямлі

над

лёгкімі, найлёгкімі

колцамі

душаў.

Вялізнае, шэрае. Без шлаку

і смолі.

Ты, тады.

Ты з бляклым,

раскушаным бутонам.

Ты ў віннай плыні.

(Хіба і нас не вызваліў

гэты гадзіннік?

Файна,

файна, як тваё слова міма тут памерла.)

Маўчанне, як золата згатаванае, у

абвугленых, абвугленых

далонях.

Пальцы дымна тонкія. Як кроны, кароны з ветру

над —

Вялізнае. Шэрае. Бяс-

следнае.

Кара-

леўскае.

Mandorla

(Mandorla)

У мігдале —  што месціцца ў мігдале?

Нічога.

Месціцца нічога ў мігдале.

Там яно месціцца й месціцца.

У нічым — што месціцца там? Кароль.

Там месціцца кароль, кароль.

Там ён месціцца й месціцца.

Волас габрайскі, табе не сівець.

А вока тваё — дзе месціцца вока тваё?

Вока тваё месціцца мігдалу напроці.

Вока тваё месціцца нічому напроці.

Вернае яно каралю.

Там яно месціцца й месціцца.

Волас людскі, табе не сівець.

Пусты мігдал, каралеўскім сінець.

пераклад з нямецкай — Юля Цімафеева